Beneks Makine, HT Tipi Çok Parametreli Ozon Ağartma Sistemi ile Sürdürülebilir Tekstil Terbiyesine Odaklanıyor

Tekstil sektörü, son yıllarda tarihinin en büyük dönüşüm süreçlerinden birini yaşıyor. Bir yandan artan küresel rekabet, diğer yandan sürdürülebilirlik odaklı regülasyonlar ve tüketici beklentileri; üretim anlayışını köklü şekilde değiştiriyor. Özellikle Avrupa Yeşil Mutabakatı, karbon emisyonu hedefleri, su yönetimi politikaları ve çevresel denetimlerin artması, tekstil üreticilerini yalnızca kaliteli üretim yapmaya değil, aynı zamanda daha verimli, daha temiz ve daha sürdürülebilir prosesler geliştirmeye zorluyor.

Tekstil terbiyesi ise bu dönüşümün merkezinde yer alıyor. Çünkü sektör genelinde en yüksek su, enerji ve kimyasal tüketiminin gerçekleştiği alanların başında terbiye prosesleri geliyor. Ağartma, yıkama, renk sökme, boyama ön işlemleri ve çeşitli yüzey uygulamaları; yüksek miktarda su ve enerji gerektirirken aynı zamanda ciddi bir kimyasal yük oluşturuyor. Bu durum yalnızca üretim maliyetlerini artırmakla kalmıyor, çevresel etkileri de doğrudan büyütüyor. Bugün tekstil sektörünün karşı karşıya olduğu temel soru oldukça net: “Aynı kaliteyi koruyarak daha az kaynak tüketmek mümkün mü?” İşte tam bu noktada ozon teknolojileri, sektörün geleceğini şekillendirebilecek önemli alternatiflerden biri olarak öne çıkıyor. Tekstil makineleri alanında faaliyet gösteren Beneks Makine, ozon gazının tekstil terbiyesi proseslerinde kullanımına yönelik yürüttüğü Ar-Ge ve TÜBİTAK destekli proje çalışmalarıyla bu dönüşüm sürecine katkı sağlamayı hedefliyor

Firma tarafından geliştirilen proje kapsamında; ozon gazı kullanılarak minimuma yakın su, enerji ve sıfır kimyasal tüketimi ile ağartma proseslerinin gerçekleştirilebilmesine yönelik yeni nesil sistemler üzerinde çalışılıyor. Ozon Teknolojisi Neden Önem Kazanıyor? Beneks Makine Genel Müdürü Hüseyin Birben: “Ozon (O₃), yüksek oksidasyon gücüne sahip bir gaz olarak birçok endüstriyel uygulamada uzun süredir zaten kullanılıyor. Özellikle su arıtma sistemleri, dezenfeksiyon uygulamaları ve çevre teknolojilerinde etkin şekilde değerlendirilen ozon, son yıllarda tekstil sektöründe de dikkat çekici bir potansiyel ortaya koymaya başladı. Tekstil terbiyesinde ozon kullanımı; ağartma, renk sökme, yıkama efektleri, yüzey modifikasyonu ve çeşitli ön işlem uygulamalarında alternatif proseslerin geliştirilmesine imkan sağlıyor. Ağartma renk sökümü denemelerimiz başarılı sonuçlar verdi. Polyester kumaşlar için redüktüf yıkama prosesi içinde olumlu sonuçlar alacağımız güçlü çalışmalar ortaya koyduk. Klasik ağartma prosesi ile kıyaslandığında ozon ile ağartma prosesinde en önemli avantajlarından biri, işlem sırasında oldukça düşük su ve sıfır kimyasal sarfiyatı sağlayabilmesi. Aynı zamanda proses sürelerinin kısalması ve soğuk suda çalışılabilmesi sayesinde enerji tüketiminde de önemli avantajlar elde edilebiliyor.” Sektörde yapılan çeşitli araştırmalar ve pilot uygulamalar; doğru proses optimizasyonları ile: • Su tüketiminde %50 ila %80, Kimyasal kullanımında %100, Enerji tüketiminde %20 ila %40, %100 Buhar oranında tüketiminde tasarruf sağlanabileceğini göstermiştir. Bunun yanında daha düşük atık yükü, azaltılmış çevresel etki ve karbon emisyonunun düşürülmesine olan katkısı, ozon teknolojilerini sürdürülebilir üretim açısından oldukça güçlü bir noktaya taşıyor. TÜBİTAK Destekli Projede Prototip Süreci Tamamlandı Beneks Makine tarafından yürütülen TÜBİTAK destekli proje kapsamında geliştirilen prototip sistemin üretim süreci tamamlanırken, test ve analiz çalışmaları da devam ediyor. TÜBİTAK Proje No: 3240381

Projede temel hedef; ozon gazının ağartma prosesinde ve diğer proseslerinde işlevsel ve endüstriyel ölçekte uygulanabilir şekilde kullanılabilmesi.Yürütülen test çalışmalarında elde edilen ilk sonuçların oldukça olumlu olduğunu belirten Beneks Makine, geliştirilen sistemin sürdürülebilir tekstil üretimi açısından önemli potansiyel taşıdığı ifade ediliyor. Proje kapsamında yürütülen çalışmaların temel amacı yalnızca alternatif bir proses geliştirmek değil; gerçek üretim koşullarında uygulanabilir, kontrol edilebilir, tekrarlanabilir ve ölçeklenebilir bir sistem altyapısı oluşturmak. Özellikle büyük hacimli üretimlerde karşılaşılan temel zorluklar şunlar oluyor: • Ozonun homojen Her kumaş dağıtılması, üretimde aynı kalite sonuçlarının elde edilmesi, Kumaş tipine göre proses parametrelerinin edilmesi, parkurlarına Mevcut entegrasyon, Ozonun agresif yapısına karşı sistem dayanımının sağlanması, Operasyon güvenliği ve proses kontrolünün sürdürülebilmesi. Ozon oldukça güçlü bir oksidasyon ajanı olduğu için, sistem tasarımında kullanılan malzemelerin dayanımı büyük önem taşıyor. Aynı zamanda proses sırasında dozaj kontrolünün hassas şekilde yapılması gerekiyor. Aksi halde kumaş üzerinde istenmeyen etkiler oluşabiliyor. Bu nedenle ozon teknolojilerinin gerçek anlamda uygulanabilir hale gelmesi; makine mühendisliği, proses kontrolü, otomasyon, malzeme teknolojisi ve tekstil mühendisliğinin birlikte çalışmasını gerektiren multidisipliner oluşturmuştur.

Akademik Çalışmalar ile Bilimsel Olarak da Destekleniyor

Beneks Makine’nin yürüttüğü çalışmalar yalnızca endüstriyel uygulamalarla sınırlı kalmıyor. Firma aynı zamanda akademik iş birlikleriyle bilimsel araştırmalar da gerçekleştiriyor. Bursa Uludağ Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirilen: “Optimizing Ozone Gas Bleaching for Interlock Knitted Fabric: A Comprehensive Study on pH, Flow Rates, and Ozonation Durations” başlıklı çalışma, Q1 kategorisindeki Materials Science dergisinde yayımlandı. -ISSN: 1392-1320 (online) DOI: eISSN:2029–7289 https://doi.org/10.5755/j02.ms.36559 Çalışmada interlok örme pamuklu kumaşların ozon gazı ile ağartılması üzerine farklı proses parametreleri detaylı şekilde incelendi. yüzeyine optimize makine alan Araştırma kapsamında: • farklı pH seviyeleri, farklı ozon gaz debileri, farklı ozonlama süreleri karşılaştırmalı olarak analiz edildi. Çalışmada özellikle:pH 7 ve pH 12 ortamları, 2 L/min ve 6 L/min ozon gaz debileri, 20, 40 ve 60 dakikalık proses süreleri üzerinde araştırmalar gerçekleştirildi. Araştırma sonucunda optimum proses koşulu olarak: pH 7, 6 L/min ozon gaz debisi, 60 dakikalık ozonlama süresi belirlendi. Bu koşullarda 80 Stensby beyazlık değerine ulaşıldığı ve geleneksel ağartma proseslerine oldukça yakın sonuçlar elde edildiği belirtildi. Aynı zamanda sarılık indeksinde de önemli düşüş gözlemlendi.

COD Değerlerinde Yaklaşık %91 Azalma

Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri ise çevresel performans analizleri oldu. Gerçekleştirilen COD (Chemical Oxygen Demand) testlerinde, ozon bazlı proseslerde geleneksel yöntemlere kıyasla yaklaşık %91 oranında COD azalması elde edildiği açıklandı. Bu sonuç; proses sırasında oluşan kimyasal yükün ve atık su kirliliğinin önemli ölçüde azaltılabileceğini ortaya koyuyor. Ayrıca yapılan analizlerde: • beyazlık ve sarılık testleri, patlama mukavemeti analizleri, boyama renk ölçümleri, performansları, yıkama ve sürtme haslıkları gibi birçok değerlendirmesi gerçekleştirildi. performans Elde edilen sonuçlar, ozon teknolojisinin tekstil terbiyesinde uygulanabilir ve sürdürülebilir bir alternatif oluşturabileceğini gösteriyor. Beneks Makine Projenin aynı zamanda proseslerin dijital açıdan önem taşıdığını belirtti. Çünkü günümüzde sürdürülebilirlik yalnızca daha az tüketmek anlamına gelmiyor; aynı zamanda veriyi yönetebilmek, prosesleri optimize edebilmek ve üretimi daha akıllı hale getirmek anlamına da geliyor.

Tekstil Sektörünün Geleceğinde Ne Var?

Önümüzdeki dönemde tekstil sektörünü bekleyen en önemli başlıklardan biri, kaynak verimliliği olacak gibi görünüyor. Özellikle su tüketimi ve karbon emisyonu konusunda global markaların tedarik zincirlerine yönelik baskıları her geçen gün artıyor. Artık yalnızca kaliteli üretim yapmak yeterli değil. Aynı zamanda: • Ne kadar su tüketildiği, Ne kadar enerji harcandığı, Hangi kimyasalların kullanıldığı, Karbon ayak izinin ne olduğu gibi kriterler de satın alma süreçlerinde belirleyici hale geliyor. Bu nedenle tekstil üreticileri için sürdürülebilir proses teknolojileri artık yalnızca çevresel bir yatırım değil; aynı zamanda rekabet avantajı sağlayan stratejik bir dönüşüm alanı haline geliyor. Ozon teknolojileri de bu dönüşümün en dikkat çekici başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki yıllarda özellikle akıllı proses kontrol sistemleri, yapay zeka destekli optimizasyon teknolojileri ve düşük kaynak tüketimli yeni nesil uygulamalar ile birlikte ozon tabanlı sistemlerin çok daha yaygın hale gelmesi bekleniyor. Tekstil sektörünün geleceği, yalnızca üretim kapasitesiyle değil; kaynakları ne kadar verimli kullandığıyla şekillenecek.

Ve görünen o ki, Ozon teknolojileri bu geleceğin önemli parçalarından biri olmaya aday.